چالش‌های ایمن‌سازی گزارشگری مالی در ایران: رویکرد نظریه‌پردازی زمینه بنیان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد

2 دانشیار و مدیرگروه حسابداری ارشد و دکتری دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرند

3 هیات علمی دانشگاه الزهرا

4 استاد گروه مدیریت، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

10.30479/jfak.2020.10017.2396

چکیده

هدف: به دلیل نقش مهمی که در سال‌های اخیر بورس اوراق بهادار در زندگی اقشار مختلف مردم پیدا کرده، امروزه توجه به موضوعات حول گزارشگری مالی قابل فهم، مربوط، قابل‌اتکاء، شفاف و ایمن و همچنین توجه به مسائل و چالش‌ها برای ایمن‌سازی گزارشگری مالی از اهمیت بیشتری برخوردار شده است. بنابراین، هدف پژوهش حاضر، شناسایی چالش‌های ایمن‌سازی گزارشگری مالیبا بکارگیری روش نظریه‌پردازی زمینه بنیان می‌باشد.
روش: در این پژوهش، با بکارگیری روش نظریه‌پردازی زمینه بنیان، از طریق مصاحبه با 23 نفر از خبرگان و افراد صاحب‌نظر به روش نمونه‌گیری گلوله برفی یا زنجیره‌ای و تحلیل داده‌های حاصل از مصاحبه، چالش‌های ایمن‌سازی گزارشگری مالی مورد بررسی قرار گرفت. همچنین، با بهره‌گیری از کدگذاری‌های زمینه بنیان، مفاهیم، مقوله‌ها، مشخصات و ابعاد مقوله‌ها که به عوامل زمینه‌ای، شرایط علی، راهبردها، شرایط مداخله‌گر و پیامدها طبقه‌بندی شده‌اند، استخراج گردیدند و با نظرات خبرگان حرفه‌ای، الگوی ارائه شده مورد تأئید قرار گرفت.
یافته‌ها:یافته‌ها بیانگر چالش‌های فراوانی در ابعاد مختلف جهت ایمن‌سازی گزارشگری مالی در ایران است. چالش‌های عمده در زمینه ایمن‌سازی گزارشگری مالی از دیدگاه مشارکت‌کنندگان بیشتر مبتنی بر شرایط اقتصادی، دولتی بودن اقتصاد، قصور در پیاده‌سازی صحیح ماده 44 قانون اساسی، پایین بودن ضمانت اجرایی، فقدان فرهنگ پاسخگویی- پاسخ‌خواهی، چالش‌های حرفه حسابرسی و ضعف‌های عمده در سیستم کنترل‌های داخلی بوده است.
نتیجه‌گیری: چالش‌های مطرح شده می‌تواند یک زنگ خطری برای نظام حسابداری و گزارشگری مالی باشد و اگر به‌موقع شناسایی و مرتفع نشوند، ممکن است حتی شرکتها را از حوزه رقابت‌پذیری و تنوع‌بخشی دور سازد.  
دانش‌افزایی: یافته‌های پژوهش علاوه بر توسعه مبانی نظری ایمن‌سازی گزارشگری مالی، حاوی مفاهیم ارزشمندی برای مدیران شرکتها و مراجع حرفه‌ای درباره اهمیت گزارشگری مالی شرکتها می‌باشد. با وجود اهمیت گزارشگری مالی، تاکنون چالش‌های گزارشگری مالی مورد بررسی قرار نگرفته که ابعاد مختلف آن در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identifying the Challenges of Financial Reporting Immunization in Iran

نویسندگان [English]

  • Heydar Mohammadzadeh Salteh 2
  • null null 3
  • Houshang Taghizadeh 4
2 Co-Associated Professor, Marand Branch,Islamic Azad University, Marand, Iran
4 Profosser of Industrial Manaement Department Of Management, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran
چکیده [English]

Purpose: Due to the important role played by the securities exchange in recent years in the lives of different segments of the population, today attention to issues around financial reporting is understandable, relevant, reliable, transparent and safe, as well as problemes and challenges to financial reporting Immunization from has become more important. Therefore, the purpose of the present research is to identify the challenges of Financial Reporting Immunizationusing a grounded theory approach.
Methods: In this research, the challenges of financial reporting were investigated by interviewing 23 experts and experts through snowball or chain sampling and analyzing interview data by applying grounded theory method. Also, using open coding, axial coding and selective coding, the concepts, categories, specifications and dimensions of the categories that were classified into contextual factors, causal conditions, strategies, intervening conditions, and outcomes were extracted and presented and Approved with the expert opinion of the expert.
Results: The findings indicate many challenges in various aspects of Financial Reporting Immunizationin Iran. Major Challenges in Financial Reporting Immunizationfrom the Perspective of More Participants Based on Economic Conditions, State-Owned Economy, Failure to Implement Article 44 of the Constitution, Lack of Executive Guarantee, Lack of Accountability-Accountability Challenges, Audit Professional Challenges and Major Weaknesses in Internal Control System have been.
Conclusion: The challenges posed can be an alarm for the accounting and financial reporting system and if not identified and resolved in a timely manner, it may even move companies away from competitiveness and diversification.
Contribution: Research findings, in addition to developing the theoretical foundations of Financial Reporting Immunization, provide valuable insights for corporate executives and professional authorities about the importance of corporate financial reporting. Despite the importance of financial reporting, the challenges of financial reporting have not been investigated so far and its various aspects have been examined in this research.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Financial Reporting Immunization
  • Qualitative Characteristics of Financial Information
  • Grounded Theory approach
 

1. اثنی‌عشری، حمیده، حجازی، رضوان، و مجتهدزاده، ویدا (1393)، «طراحی مدل سنجش کیفیت اطلاعات حسابداری»، مجله پژوهش‌های حسابداری مالی، 6(2): 75-94.

2. اعتمادی، حسین، سپاسی، سحر، و احمدیان، وحید (1396)، «فراتحلیل اثرات پذیرش استانداردهای بین‌المللی گزارشگری مالی بر کیفیت گزارشگری مالی»، فصلنامه پژوهش‌های تجربی حسابداری، 6(24): 47-88.

3. اعتمادی، حسین، و یارمحمدی، اکرم (1382)، «عوامل موثر بر گزارشگری میان‌دوره‌ای به‌موقع»، فصلنامه علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 19(38): 87-99.

4. امیرآزاد، میرحافظ، برادران حسن‌زاده، رسول، محمدی، احمد، و تقی‌زاده، هوشنگ (1397)، «الگوی مفهومی عوامل موثر بر کیفیت گزارشگری مالی در ایران به روش نظریه‌پردازی زمینه بنیان»، فصلنامه پژوهش‌های حسابداری مالی»، 10(4): 21-42.

5. ایمان، محمدتقی (1391 الف)، «روش‌شناسی پژوهش‌های کیفی»، قم:پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چاپ اول.

6. بادآورنهندی، یونس، و نیکومرام، هاشم (1388)، «تبیین و ارائه الگویی برای تعیین و ارزیابی عوامل موثر بر انتخاب کیفیت گزارشگری مالی در ایران»، فصلنامه مدیریت بهره‌وری، 8.

7. پوریانسب، امیر (1391)، «همایش استانداردهای گزارشگری مالی بین‌المللی».

8. جلالی، فاطمه (1387)، «حاکمیت شرکتی و حرفه حسابداری»، ماهنامه حسابدار، 196: 3-9.

9. حسینی، سیدجواد، و کرمشاهی، بهنام (1391)، «بهبود گزارشگری مالی و حسابرسی»، مجله پژوهش حسابداری، 7: 1-21.

10. داناییفرد،حسن، و اسلامی،آذر (1390)، «ساختنظریهبی‌تفاوتیسازمانی: کاربرداستراتژیپژوهشی نظریهدادهبنیاددرعمل،تهران»:دانشگاهامامصادق (ع)،چاپاول.

11. داناییفرد،حسن، وامامی،سیدمجتبی (1386)، «استراتژیهایپژوهشکیفی: تأملیبرنظریهپردازی دادهبنیاد»، اندیشهمدیریت،1(2):69-97.  

12. دوانی، غلامحسین، و معینی، محمدرضا (1385)، «مقررات افشاء، عدم تقارن اطلاعاتی و پیامدهای اجتماعی آن»، فصلنامه حسابرسی.

13. رحمانی، علی، و حسینی، سمیه (1391)، «بررسی شفافیت صورتهای مالی بانک‌ها»، فصلنامه تازه‌های اقتصاد، 135(1):78-82.

14. ستایش، محمدحسین، و کاظم‌نژاد، مصطفی (1391)، «شناسایی و تبیین عوامل موثر بر کیفیت افشای اطلاعات شرکت»، فصلنامه پیشرفت‌های حسابداری، 62: 49-79.

15. سجادی،سیدحسین، زراءنژاد،منصور، وجعفری، علیرضا (1388)، «ویژگی‌هایغیرمالی موثربرکیفیتگزارشگریمالی»، فصلنامه بررسی‌هایحسابداریوحسابرسی،16(57):51-68.

16. عربصالحی، مهدی، و میرزایی، مهدی (1395)، «کیفیت گزارشگری مالی و کیفیت حسابرسی»، مجله حسابدار رسمی، 33: 50-53.

17. کاشانی‌پور، محمد، جندقی، غلامرضا، و رحمانی، محمد (1397)، «رابطه بین کیفیت گزارشگری مالی با افشاء اطلاعات پایداری شرکت»، فصلنامه پژوهش‌های تجربی حسابداری، 8(29): 1-21.

18. کاظمی، توحید، و سجادی، سیدحسین (1395)، «بررسی الگوی جامع گزارشگری مالی متقلبانه در ایران به روش نظریه‌پردازی زمینه بنیان»، فصلنامه پژوهش‌های تجربی حسابداری، 6(21):185-204.

19. کردستانی، غلامرضا، و علوی، مصطفی (1389)، «شفافیت سود حسابداری و هزینه سرمایه سهام عادی»، فصلنامه بورس و اوراق بهادار، 12: 43-61.

20.مشایخ، شهناز، و سادات نصیری، سپیده (1395)، «تأثیر شفافیت گزارشگری مالی بر مربوط بودن ارزش سود حسابداری»، فصلنامه پژوهش‌های تجربی حسابداری، 5(19): 127-154.

21. مهدوی، غلامحسین، و کریمی‌پور، عیسی (1397)، «بررسی تطبیقی کیفیت گزارشگری مالی و سطح افشای داوطلبانه در شرکتهای خانوادگی و غیرخانوادگی»، مجله پژوهش‌های کاربردی در گزارشگری مالی، 7(12):203-222.

22. ناظمی‌اردکانی، مهدی، و کاشف، علی (1389)، «بهبود زنجیره تأمین گزارشگری مالی»، مجله حسابرس،50: 1-9.

23. همتی، حسن، کاظمی، حسین، و رستمی، زینب (1392)، «تأثیر سازوکارهای نظام راهبری شرکتی بر عملکرد مالی و شفافیت اطلاعاتی»، مجله پژوهش‌های کاربردی در گزارشگری مالی، 2(3):123-148.

24. هندریکسون، الدون اس، و ون‌بردا، مایکل‌اف (1385)، «تئوری حسابداری»، ترجمه علی پارسائیان، تهران: انتشارات ترمه.

25. هومن، حیدرعلی (1389)، «راهنمای عملی پژوهش کیفی»، تهران: سازمان مطالعه و تدوین علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، چاپ دوم.

26. وکیلی‌فرد، حمیدرضا، و علی‌اکبری، مونا (1388)، «تأثیر بکارگیری استانداردهای حسابداری بر کیفیت گزارشگری مالی»، مجله حسابداری مدیریت، 2(3): 77-87.

 

1.   Akeju, J. B. Babatunde, A. A. (2017), "Corporate Governance and Financial Reporting Quality in Nigeria". International Research and Review, 4(2): 3749-3753.

2.    Amir Azad, Mir Hafez. Hasanzadeh Baradaran, Rasoul. Mohammadi, Ahmad. Taghizadeh, Houshang. (2018), "Conceptual Model of Factors Affecting the Quality of Financial Reporting in Iran by Fundamental Theory Method", Quarterly Financial Accounting Research, 10 (4): 21-42 (In Persian).

3.    Arabsalehi, Mehdi. Mirzaei, Mehdi. (2016), "Financial Reporting Quality and Audit Quality, Journal of Public Accountants", 33: 53-50 (In Persian).

4.    BadavarNahndi, Younes. Nicomram, Hashim. (2009), "Explaining and Providing a Model for Determining and Evaluating Factors Affecting the Quality of Financial Reporting in Iran", Productivity Management Quarterly, 8 (In Persian).

5.   Ball, Ray. Ashok, Robin. Joanna, Shu ang wu. (2000), "Incentives Versus Standards: Properties of Accounting Incom Four East Asion Countries, and Implication for Acceptance of IAS".

6.   Ball, R. Kothari, S.P. Robin, A. (2000), "The Effect of International Institutional Factors on Properties of Accounting Earning", Journal of Accounting and Economics, Vol. 29: 1-51.

7.   Ball, R.; Robin, A.; Sh. Wu, J. (2003), "Incentives Versus Standards: Properties of Accounting Income in Four East Asian Countries", Journal of Accounting and Economics, Vol. 36: 235-270.

8.   Bamber, Matthew. Kevin, Mcmeeking. Nikola, Petrovic. (2018), "Mandatory Financial Reporting Processes and Outcomes". The international Journal of Accounting, Vol 53, 3: 227-245.

9.   Barth M. Clinch, G. (2007)."Scale Effects in Capital Markets-Based Accounting Research, Journal of Business Finance and Accounting", International Accounting Policy Forum.

10.     Barth, M. E. Schipper, K. (2008), "Financial Reporting Transparency", Journal of Accounting, Auditing & Finance, Vol. 23, No. 2: 173-190.

11.     Barth, Merry, E.Wayne R, Landsam.Mark H, Lang. (2007), "International Accounting Standards and Accounting Quality".

12.     Beast, F. V. Braam, G. Boelens, S. (2009), "quality of Financial Reporting: Measuring Qualitative Characteristics". Nice Working Paper, Nijmegan Center for Economics (NICE).

13.     Botosan, C.A. (1997), "Disclosure level and the cost of equity capital". Accounting review 72(1997): 323-349.

14.     Bushman, R. Piotroski, J. Smith, A. (2004), "What determines corporate transparency?" Journal of accounting Research,42(2): 207-252.

15.     Chiang, H. T. (2009), "An Empirical Study of Corporate Governance and Corporate Performance". Journal of Academy of Business, Vol. 6: 95-101.

16.     Danaifard, Hassan. Islami, Azar. (2011), "Developing the Theory of Organizational Indifference: Applying the Foundation's Theory to Practice Research Strategy", Tehran: Imam Sadegh University, First Edition (In Persian).

17.     Danaifard, Hassan. Imami, Seyyed Mojatabi. (2007), "Qualitative Research Strategies: Reflection on Foundation Data Theory", Management Thought, 1 (2): 69-97 (In Persian).

18.     Davani, Gholamhossein. Moeini, Mohammad Reza. (2006), "Disclosure Rules, Information Asymmetry and its Social Consequences", Auditing Quarterly (In Persian).

19.     DeFond, M. Zhang, J. (2014), "A review of archival auditing research". Journal of Accounting and Economics. In Press, doi:10.1016/j.jacceco.

20.     Esnaashari, Hamideh. Hejazi, Rezvan. Mojtahedzadeh, Vida. (2014), "Designing an Accounting Information Quality Assessment Model", Journal of Financial Accounting Research, 6 (2): 75-9. (In Persian).

21.     Etemadi, Houssein. Sepasi, Sahar. Ahmadian, Vahid. (2016), "Meta-analysis of the Effects of Adoption of International Financial Reporting Standards on Financial Reporting Quality", Quarterly Journal of Experimental Accounting Research, 6 (24): 47-8. (In Persian).

22.     Etemadi, Houssein. Yarmohammadi, Akram. (2003), "Factors Affecting Early Intermediate Reporting", Journal of Social and Human Sciences of Shiraz University, 19 (38): 99-87 (In Persian).

23.     Francis, J. Wilson, E. (1988), "Auditor Changes: A Joint Test of Theories Relation to Agency Costs and Auditor Differentation", the Accounting Review, January 663-682.

24.     Gernon, H. Meeks, GK. (1997), "Accounting an international perspective", 5th edn. Irwin McGraw-Hill, Singapore. Working paper.

25.     Habib, AH. Jiang, HA. (2015), "Corporate governance and financial reporting quality in china: A survey of recent evidence". Journal of International Accounting, Auditing and Taxation, 24: 29-45.

26.     Hassan, M. S. Saleh, N. M. Abd Rahman, M. R. C. (2008), "Determinants of Financial Instruments Disclosure Quality mong Listed Firms in Malaysia", Working Paper. www.ssrn.com.

27.     Hemmati, Hassan. Kazemi, Houssein. Rostami, Zainab. (2013), "The Impact of Corporate Governance Mechanisms on Financial Performance and Information Transparency", Journal of Applied Research in Financial Reporting, 2 (3): 123-148 (In Persian).

28.     Henderikson, Eldon S. VanBreda, MichaelF. (2006), "Accounting Theory", Translated by Ali Parsaian, Tehran: Termeh Publications (In Persian).

29.     Hosseini, Seyed Javad. Karmshahi, Behnam. (2012), "Improving Financial Reporting and Auditing", Journal of Accounting Research, 7: 1-21 (In Persian).

30.     Houman, Heydar Ali. (2010), "Practical Guide to Qualitative Research, Tehran: Universities Humanities Study and Editing Organization (Position)", Second Edition (In Persian).

31.     Iman, MohammadTaqhi. (2012a), "Methodology of Qualitative Research, Qom: Domain and University Research", First Edition (In Persian).

32.     Jalali, Fatima. (2008), "Corporate Governance and the Accounting Profession", Accounting Quarterly, 196: 3-9 (In Persian).

33.     James, G. (2007), "XBRL: Opportunities and Challenges in enhancing financial reporting and assurance processes". Current Issues in auditing.

34.     Kashanipour, Mohammad. Jandaghi, Gholamreza. Rahmani, Mohammad. (2018), "The Relationship between Financial Reporting Quality and Disclosure of Firm Sustainability Information", Empirical Accounting Research Quarterly, 8 (29): 1-21 (In Persian).

35.     Kazemi, Tohid. Sajjadi, Seyyed Hossein. (2016), "Investigating the Comprehensive Pattern of Fraudulent Financial Reporting in Iran by Fundamental Theory Method", Journal of Experimental Accounting Research, 6 (21): 204-185 (In Persian).

36.     Kordestani, Gholamreza. Alavi, Mustafa. (2010), "Transparency of Accounting Profit and Cost of Equity Shares", Quarterly Bulletin, 12: 43-61 (In Persian).

37.     Kothari, S. P. (2000), "The Role of Financial Reporting in Reducing Financial Risks in the Market", presented at Building an Infrastructure for Financial Stability Conference (Federal Reserve Bank of Boston): 89-102.

38.     Lang, M. Maffett, M. (2011), "Transparency and liquidity uncertainty in crisis periods". Journal of Accounting and Economics 52: 101-125.

39.     Lee, Y., Strong, D. M., Kahn, B. K. Wang R. Y. (2002), "AIMQ: A methodology for information quality assessment". Information & Management, 40: 133-146.

40.     Leuz, C. Oberholzer-Gee, F. (2006), "Political Relationships, Global Financing and Corporate Transparency: Evidence from Indonesia".Journal of Financial Economics, Vol. 81, No. 2: 411-439.

41.     Mahdavi, Gholamhossein. Karimipour, Isa. (2018), "Comparative Study of Financial Reporting Quality and Voluntary Disclosure Level in Family and Non-Family Companies", Journal of Applied Research in Financial Reporting, 7 (12): 203-222 (In Persian).

42.     Martinez, Jennifer. Sanchez, Isabel. Ballesteros, Beartiz. (2015), "The effect of Financial Reporting quality on sustainability information disclosure". Corporate social responsibility and environmental management Vol. 22: 45-64.

43.     Mashayekh, Shahnaz. Sadat Nasiri, Sepideh. (2016), "The Impact of Financial Reporting Transparency on the Relevance of Accounting Earnings", Journal of Experimental Accounting Research, 5 (19): 127-154 (In Persian).

44.     Menozi, A. Urtiagea, M. U. Vannoni, D. (2010), "Board Compositions and Performance in State-Owned Enterprises".  Collegio Carlo Alberto. No. 185: 2-27.

45.     Mohammed, N. F.; Ahmed, K.; Ji, X. D. (2011), "Accounting Conservatism, Corporate Governance and Government political support: Evidence from Malaysia", American Accounting Association Annual Meeting, Denver, Coloroda.

46.     Nazemi Ardekani, Mehdi. Kashefi, Ali. (2010), "Improving the Financial Reporting Supply Chain", Journal of Auditors, 50: 96-97 (In Persian).

47.     Nelly Sari, R. Anugerah, R. (2011), "The Effect of Corporate Transparency On Firm Performance: Emperical Evidence from Indonesian Listed Companies". Modern Accounting and Auditing, Vol. 7, No. 8: 773-783.

48.     Pourianasab, Amir. (2012), "Conference on International Financial Reporting Standards". (In Persian).

49.     Rahmani, Ali. Housseini, Somayeh. (2012), "Investigating the Transparency of Banks' Financial Statements", Quarterly Journal of Economics, 135 (1): 78-82 (In Persian).

50.     Sajjadi, Seyyed Hossein. Zaranejad, Mansour. Jafari, Alireza. (2009), "Non-financial characteristics affecting financial reporting quality", Journal of Accounting and Auditing Reviews, 16 (57): 51-68 (In Persian).

51.     Setayesh, Mohammad Houssein. Kazemnejad, Mustafa. (2012), "Identifying and Explaining Factors Affecting the Quality of Company Information Disclosure", Journal of Accounting Advances, 62: 49-79 (In Persian).

52.     Shehu, U.H. (2012), "Firm Characteristics and Financial Reporting Quality of Quoted Manufacturing Firmes in Nijeria". A Dissertation Submitted to the School of Postgraduate Studies, Ahmadu Bello University.

53.     Shleif, A. Vishny, R. W. (1994), "Politicians and Firms". The Quarterly Journal of Economics, Vol. 109: 995-1025.

54.     Smith L.M. (2008), "Are International Financial Reporting Standards (IFRS) an Unstoppable Juggernaut for US and Global Financial Reporting?" The Business Review, Cambridge, 10(1).

55.     Strauss, A. Corbin, J. (1998), "Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory", Thousand Oaks: Sage Publications.

56.     Wakilifard, Hamid Reza. AliAkbari, Mona. (2009), "The Impact of Accounting Standards on the Quality of Financial Reporting", Journal of Management Accounting, 2 (3): 77-87 (In Persian).