بررسی قصد گزارشگری تقلب با استفاده از تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده و نقش تعدیل‌گری شدت اخلاقی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران

2 دانشیار حسابداری، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

3 دانشیار، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران

چکیده

هدف: هدف این پژوهش، بررسی قصد گزارشگری تقلب با استفاده از متغیرهای تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده بسط داده شده و تعهد حرفه‌ای و با در نظر گرفتن نقش تعدیل‌گری شدت اخلاقی است. بدین منظور، تأثیر عوامل کنترل رفتاری ادراک شده، هنجارهای ذهنی، نگرش در مورد گزارشگری تقلب، تعهد اخلاقی و تعهد حرفه‌ای بر قصد گزارشگری تقلب و اثر تعدیل‌کنندگی شدت اخلاقی بر این تأثیرها مورد بررسی قرار گرفته است.
روش: این پژوهش، از نوع پژوهش‌های پیمایشی است و نمونه آماری پژوهش را 171 نفر از کارکنان حسابداری شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس در سال 1397 تشکیل می‌دهند. به منظور آزمون فرضیه‌ها از مدل‌سازی معادلات ساختاری به روش کمترین مربعات جزئی استفاده شده است.
یافته‌ها: نتایج حاصل از آزمون فرضیه‌ها بیانگر این است که متغیرهای کنترل رفتاری ادراک شده، هنجارهای ذهنی، نگرش در مورد گزارشگری تقلب، تعهد اخلاقی و تعهد حرفه‌ای دارای تأثیر مثبتی بر قصد گزارشگری تقلب هستند و شدت اخلاقی تأثیر متغیرهای هنجارهای ذهنی و تعهد حرفه‌ای بر قصد گزارشگری تقلب را تعدیل می‌کند.
نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش بیانگر این است که تئوری رفتار برنامه‌ریزی شده بسط داده شده چارچوب تئوریکی مختصری برای پیش‌بینی قصد گزارشگری تقلب فراهم می‌آورد.
دانش افزایی: پرداختن به این موضوع می‌تواند پیامدهای قابل توجهی را در تقویت نظام کنترل داخلی شرکت‌ها، افزایش پاسخگویی و مسئولیت اجتماعی حسابداران و ارتقای موقعیت حرفه حسابداری در جامعه در بر داشته باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the Whistle-blowing Intentions Using the Theory of Planned Behavior and Moderating Role of Moral Intensity

نویسندگان [English]

  • Mehdi Sarikhani 1
  • Naser Izadinia 2
  • Saeed Daei-Karimzadeh 3
1 Department of Accounting, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Iran
2 Associate Professor of Accounting, University of Isfahan, Isfahan, Iran.
3 Associate Professor, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran
چکیده [English]

Purpose: The purpose of the present research is to investigate factors that influence accountants’ intentions of whistle-blowing using components of the extended theory of planned behavior and professional commitment. In doing so, the present research studies the effects of perceived behavioral control, perceived subjective norms, attitude toward whistle-blowing, moral obligation, and professional commitment on whistle-blowing intentions and also examines the moderating role of moral intensity.

Methodology: The research uses surveys completed by 171 accountants of the companies listed in Tehran Stock Exchange and Fara Bourse in 2018. In order to test the hypotheses, we exerted Partial Least Squares Structural Equation Modeling.

Findings: The results indicate that perceived behavioral control, subjective norms, attitude toward whistle-blowing, moral obligation, and professional commitment posit positive and significant effects on intentions of reporting fraudulent activity, and moral intensity moderates the effects of social norms and professional commitment on whistle-blowing intentions.

Conclusion: The results suggest that the extended theory of planned behavior represents a parsimonious theoretical framework for predicting whistleblowing intentions.

Contribution: The findings of this research has notable consequences for improving internal control systems of the firms, increasing accountants’ social responsibility, and promotion of accounting profession in the society.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Extended Theory of Planned Behavior
  • Moral Intensity
  • Professional Commitment
  • Theory of Planned Behavior
  • Whistle-blowing Intentions

رحمانی، حلیمه، رجب دری، حسین و خرمین، منوچهر. (1396). بررسی تاثیر نظریه عمل منطقی بر تمایل به بروز تقلب در گزارشگری مالی. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 6(24) :135-144.

ملکیان اسفندیار، جفایی رهنی منیر، خسروی بهروز. (1393). رابطۀ تعهد حرفه‌ای و دیدگاه اخلاقی با رفتار مدیریت سود. اخلاق در علوم و فنّاوری، ۹(4): 1-10.

نمازی، محمد و ابراهیمی، فهیمه. (1393). بررسی تأثیر متغیر تعدیلی شدت اخلاقی ادراک شده بر قصد گزارش داخلی موارد تقلب توسط حسابداران. بررسی‌های حسابداری، 2(5): 109-133.

نمازی، محمد و ابراهیمی، فهیمه. (1395). مدل‌بندی و تعیین اولویت عوامل مؤثر بر قصدگزارش تقلب های مالی توسط حسابداران. مطالعات تجربی حسابداری مالی، 13(49): 1-28.