تحلیل محتوای نظریه‌های تقلب مالی و ارائه فراالگوی چندبعدی تقلب

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد حسابداری، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، بخش حسابداری، دانشگاه شیراز

2 دانشجوی دکتری، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، بخش حسابداری، دانشگاه شیراز،

چکیده

هدف: هدف این پژوهش، بررسی سیر تطور نظریه‌های تقلب مالی و ارائه فراالگوی تقلب است که انگیزه‌های مالی و غیر مالی مربوط به ارتکاب تقلب را در قالب الگو های مختلف تشریح نماید. مسأله پژوهش شامل موارد زیر می‌گردد: مهم‌ترین انگیزه-های ارتکاب تقلب چیست؟ کدام الگوی تقلب می تواند انگیزه ارتکاب تقلب را کامل تر توضیح دهد؟ و نتیجه حاصل از این الگوها برای حسابداران چیست؟
روش پژوهش: این پژوهش با استفاده از فن تحلیل محتوا و به کارگیری "فراتحلیل مقاله‌های لاتین چاپ شده در زمینه تقلب برای دوره زمانی 1950تا 2017 صورت گرفت.
یافته‌ها: یافته‌های مطالعه نشان داد که الگوی تقلب در دهه 1950 از "مثلث تقلب" ، که شامل سه بعد فشار، فرصت و توجیه است، شروع شده و مشکل مالی، سیسم ضعیف کنترل داخلی و وضعیت نامطلوب کاری به عنوان انگیزه‌های تقلب شناسایی شدند. در دهه 1980، ویژگی‌های شخصی و محیط شغلی شناسایی و وجه "کمال شخص" معرفی شد. در دهه 1990، عوامل رفتاری، به‌وبژه شهرت، هنجارهای ذهنی و کنترل بر تمایل، به‌عنوان عوامل انگیزه تقلب مدیران شناسایی شدند. در دهه 2000، وجه "قابلیت شخص" شامل هوش، موقعیت و نقش فرد، شناسایی و به ابعاد فرهنگی و اجتماعی نیز توجه شد. از سال 2010 تاکنون، به فراالگوها توجه شده است.
نتیجه‌گیری: فراالگوی ارایه شده در این مطالعه، دارای ابعاد مالی و غیر مالی است و در چهار دسته کلی شرایطی، موقعیتی، هنجاری و هوش انسانی قرار گرفته که هر یک از این چهار بعد را می‌توان در سه سطح کلی فردی، سازمانی و بین‌المللی مورد تحلیل قرار داد.
دانش‌افزایی: در این مطالعه، اجزاء لوزی تقلب وچهار جزء آن (انگیزه/فشار، فرصت، گرایش/توجیه و قابلیت)، به صورت هم-زمان مورد مطالعه قرار است و بر این اساس فراالگویی جامع ارائه شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Content Analysis of Financial Fraud Theories and Providing a Multi-dimension Meta-model of Fraud

نویسندگان [English]

  • Mohammad Namazi 1
  • Somayyeh Hosseini-Nia 2
1 Professor, Faculty of Economics, Management and Humanities, Accounting Department, Shiraz University,
2 Ph.D. student, Faculty of Economics, Management and Humanities, Accounting Department, Shiraz University
چکیده [English]

Purpose: The purpose of this study is to examine the evolution of financial fraud theories and presentation of the meta-model of fraud, which explains the financial and non-financial incentives for committing fraud in the form of different models. The problem of research includes the followings: What are the most important motives for committing fraud? Which fraud model can explain the motives for committing fraud in more detail? And what are the results of these models for accountants?
Methodology: This research uses content analysis and meta-analysis techniques for published researches related to fraud in time period of 1950-2017.
Findings: The findings of the study showed that important fraud model in the 1950s began with "fraud triangle ", which included three dimensions of pressure, opportunity and justification, and the financial problems, the weakness of internal control system, and the unfavorable situation of work were identified as a fraud motive. In the 1980s, personal characteristics and the work environment were identified, and then "person integrity" was introduced. In the 1990s, behavioral factors, especially reputation, subjective norms, and control over tendency, were identified as the motivating factor for managers. In the 2000s, the "individual capabilities" including intelligence, the position, and role of the individual were identified, and cultural and social dimensions were considered. Since 2010, there has been consideration to meta-models.
Conclusion: The provided mete-model of this study includes financial and non-financial dimensions and is divided into four general categories of conditions, situational, normative, and human intelligence; each of them can be analyzed in three levels: individual, organizational, and international.
Contribution: In this study, the components of fraud triangle and its four components (motivation / pressure, opportunity, orientation / justification and capability) are studied simultaneously and based on it, a comprehensive meta-model was presented.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fraud Triangle
  • Fraud Diamond
  • Multi-dimension meta-Model
  • White-collar Crime and Financial Fraud
1. اعتمادی، حسین و لیلا عبدلی. (1396). کیفیت حسابرسی و تقلب در صورت­های مالی. دانش حسابداری مالی، 4 (4): 43-23.

2. پورحیدری، امید و سعید بذرافشان. (1391). بررسی اثر ویژگی­های فردی حسابرسان در تعین اهمیت بسترهای خطر تقلب. دانش حسابداری مالی، 1 (3): 52-28.

3. خواجوی، شکراله و مهرداد ابراهیمی (1397). بررسی تأثیر سازوکارهای حاکمیت شرکتی در تقلب در صورت­های مالی شرکت­های پذیرفته­شده در بورس اوراق بهادار تهران. مدیریت دارایی و تأمین مالی، 2 (12): 84-71.

4. رهروی­دستجردی، علیرضا؛ فروغی، داریوش و غلامحسین کیانی (1396). ارزیابی خطر تقلب مدیران با استفاده از روش داده­کاوی، دانش حسابداری، 9 (1): 114-91.

5. سجادی، سیدحسین و توحید کاظمی (1395). الگوی جامع گزارشگری مالی متقلبانه در ایران به روش نظریه­پردازی زمینه­بنیان. پژوهش­های تجربی حسابداری، 6 (21): 204-185.

6. صدیقی­کمال، لیلا (1392). تقلب در صورت­های مالی بر اساس گزارش انجمن بازرسان تقلب. حسابرس، 65: 120-116.

7. نمازی، محمد و حسین رجب­دری. (1396). بررسی تعداد و تحلیل محتوای مقاله­های مرتبط با اخلاق حرفه­ای حسابداری در ایران. پیشرفت­های حسابداری، 9 (1): 226-193.